Spiral mi Doğum Kontrol Hapı mı? Hangisi Size Daha Uygun?

Spiral ve Doğum Kontrol Hapı Arasındaki Temel Fark Nedir?

Spiral ile doğum kontrol hapının ortak amacı istenmeyen gebelik riskini azaltmaktır. Ancak bunu oldukça farklı biçimlerde gerçekleştirirler.

Spiral, rahim içerisine yerleştirilen küçük bir doğum kontrol aracıdır. Yerleştirildikten sonra kullanılan spiralin türüne bağlı olarak yıllarca koruma sağlayabilir.

Doğum kontrol hapı ise ağızdan alınır ve düzenli kullanım gerektirir.

Temel farklar şöyle özetlenebilir:

• Spiral uzun süreli korunma sağlar.
• Hapın düzenli olarak alınması gerekir.
• Bakırlı spiral hormon içermez.
• Hormonal spiral progestin içerir.
• Kombine doğum kontrol hapları östrojen ve progestin içerir.
• Spiral takılması ve çıkarılması için sağlık profesyoneli gerekir.
• Hap kullanımında günlük kullanıcı uyumu önemlidir.
• Her iki yöntem de bırakıldıktan sonra doğurganlık geri dönebilir.

Dolayısıyla yöntem seçerken yalnızca “hangisi daha güçlü?” sorusuna değil, kişinin hangi yöntemi düzenli ve güvenli biçimde kullanabileceğine de bakılmalıdır.

Spiral Nedir?

Spiral, tıbbi adıyla rahim içi araç (RİA veya IUD), rahim boşluğuna yerleştirilen küçük ve genellikle T şeklindeki bir doğum kontrol aracıdır.

Dünya Sağlık Örgütü, spiralleri en etkili uzun süreli ve geri dönüşümlü doğum kontrol yöntemleri arasında değerlendirmektedir.

Temel olarak iki farklı spiral çeşidi vardır:

Bakırlı Spiral

Bakırlı spiral hormon içermez.

Üzerindeki bakır, spermlerin hareket ve işlevlerini etkileyerek döllenme ihtimalini azaltır.

Başlıca özellikleri:

• Hormon içermez.
• Uzun yıllar koruma sağlayabilir.
• Yerleştirildikten sonra günlük işlem gerektirmez.
• Çıkarıldığında doğurganlık hızla geri döner.
• Bazı kişilerde adet kanamasını veya adet ağrısını artırabilir.

Bakırlı spiraller ürüne göre uzun yıllar etkili olabilir. Dünya Sağlık Örgütü bazı bakırlı RİA'ların 10-12 yıla kadar koruma sağlayabildiğini belirtmektedir.

Hormonal Spiral

Hormonal spiral, rahim içinde düşük miktarda levonorgestrel adı verilen bir progestin hormonu salgılar.

Bu hormon özellikle rahim ağzındaki mukusu koyulaştırarak spermin rahme ulaşmasını güçleştirir. Ayrıca rahim iç tabakasını inceltir.

Hormonal spiralin önemli özelliklerinden biri adet kanamasını azaltabilmesidir.

Bazı kullanıcılarda zaman içerisinde:

• Adet miktarı azalabilir,
• Adet süresi kısalabilir,
• Adet ağrıları hafifleyebilir,
• Adet kanaması tamamen kesilebilir.

Hormonal spiraller ürüne göre yaklaşık 3-8 yıl arasında etkili olabilir.

Doğum Kontrol Hapı Nedir?

Doğum kontrol hapları, gebelikten korunmak amacıyla düzenli şekilde ağızdan kullanılan hormonal ilaçlardır.

Başlıca iki gruba ayrılır:

Kombine Doğum Kontrol Hapları

Östrojen ve progestin hormonlarının birlikte bulunduğu tabletlerdir.

Gebeliği önlemeye temel olarak:

• Yumurtlamayı baskılayarak,
• Rahim ağzı salgısını koyulaştırarak,
• Rahim iç tabakasında değişiklik oluşturarak

yardımcı olur.

Yalnızca Progestin İçeren Haplar

Östrojen içermezler.

Östrojen kullanılmasının uygun olmadığı bazı kişilerde değerlendirilebilir.

Ancak hangi hapın kullanılabileceği kişinin sağlık durumuna göre doktor tarafından belirlenmelidir.

Bir doğum kontrol hapının başka bir kişide iyi sonuç vermiş olması, sizin için de uygun olduğu anlamına gelmez.

Spiral mi Hap mı Daha Etkilidir?

Gebelikten korunmada gerçek hayat koşullarında spiral genellikle doğum kontrol hapından daha yüksek etkinliğe sahiptir.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre hormonal ve bakırlı spirallerde ilk yıl içerisinde 100 kullanıcıdan birinden daha azında gebelik meydana gelir.

Bunun önemli bir nedeni spiralin kullanıcı hatasına çok az bağımlı olmasıdır.

Spiral yerleştirildikten sonra kişinin:

• Her gün bir işlem yapması,
• Saat takip etmesi,
• Seyahate çıkarken ilacını yanına alması,
• Tablet unutup unutmadığını düşünmesi

gerekmez.

Doğum kontrol haplarında ise gerçek hayattaki başarı düzenli kullanıma bağlıdır. CDC'nin güncel verilerinde kombine hormonal yöntemlerin tipik kullanımında yaklaşık 100 kullanıcıdan 7'sinde bir yıl içerisinde gebelik görülebileceği belirtilmektedir.

Bu fark hapların etkisiz olmasından değil, tabletlerin unutulabilmesi veya doğru kullanılmamasından kaynaklanır.

Hap tamamen doğru kullanıldığında koruyuculuğu oldukça yüksektir.

Neden Spiral Kullanıcı Hatasından Daha Az Etkilenir?

Spiralin temel avantajlarından biri “tak ve unut” olarak tanımlanabilecek uzun süreli yapısıdır.

Spiral doğru konuma yerleştirildikten sonra günlük olarak korunma amacıyla herhangi bir ilaç alınması gerekmez.

Doğum kontrol hapında ise günlük düzen önemlidir.

Örneğin:

• Hapın unutulması,
• Yeni kutuya geç başlanması,
• Bazı ilaçlarla etkileşim,
• Kusma veya ciddi ishal gibi durumlar

koruyuculuğu etkileyebilir.

Bu nedenle günlük ilaç kullanmayı sık sık unutan kişilerde uzun etkili yöntemler daha kullanışlı olabilir.

Spiral Ne Kadar Süre Korur?

Koruyuculuk süresi spiral tipine ve kullanılan ürüne göre değişmektedir.

Genel olarak:

• Bakırlı spiraller uzun yıllar,
• Hormonal spiraller yaklaşık 3-8 yıl

koruma sağlayabilir.

Bazı bakırlı spiraller 10 yıl veya daha uzun süre kullanılabilir.

Bu süre dolmadan da spiral çıkarılabilir.

Örneğin beş yıl koruma sağlayabilecek bir spiral taktıran kişi iki yıl sonra gebelik planlamaya karar verirse spiralin kullanım süresinin bitmesini beklemek zorunda değildir.

Doktor tarafından çıkarıldıktan sonra doğurganlık hızla geri dönebilir.

Spiral Çıkarıldıktan Sonra Hamile Kalınabilir mi?

Evet.

Spiral kalıcı bir doğum kontrol yöntemi değildir.

Spiral çıkarıldıktan sonra doğurganlığın geri dönmesi için yıllarca beklenmesi gerekmez. Dünya Sağlık Örgütü, RİA çıkarıldıktan sonra doğurganlığın hemen geri döndüğünü belirtmektedir.

Bu nedenle gelecekte çocuk sahibi olmayı isteyen kişiler de spiral kullanabilir.

“Spiral taktırırsam ileride çocuğum olmaz” şeklindeki düşünce doğru değildir.

Uygun koşullarda kullanılan spiral, gelecekte gebelik planına engel olması amacıyla tasarlanmış bir yöntem değildir.

Doğum Kontrol Hapı Bırakıldıktan Sonra Hamile Kalınabilir mi?

Evet.

Doğum kontrol hapı da geri dönüşümlü bir yöntemdir.

Hap kesildikten sonra yumurtlama yeniden başlayabilir. Bazı kişilerde adet düzeninin eski ritmine dönmesi biraz zaman alabilir ancak hapların bırakılması kalıcı kısırlık oluşturması beklenen bir durum değildir.

Hap bırakıldıktan sonra gebelik planı olan kişilerin folik asit kullanımı ve gebelik öncesi sağlık değerlendirmesi konusunda doktorlarıyla görüşmeleri yararlı olabilir.

Spiral Kimler İçin Daha Uygun Olabilir?

Spiral özellikle uzun süre korunmak isteyen ve günlük ilaç kullanmak istemeyen kişiler için değerlendirilebilir.

Şu durumlarda spiral avantajlı olabilir:

• Uzun süre gebelik düşünmeyenlerde,
• Her gün hap kullanmak istemeyenlerde,
• Hapları sık unutabilecek kişilerde,
• Östrojen kullanmasının uygun olmadığı bazı kişilerde,
• Hormon kullanmak istemeyen ve bakırlı RİA için uygun olanlarda,
• Uzun etkili ancak geri dönüşümlü korunma isteyenlerde.

Hormonal spiral, yoğun adet kanaması veya adet sancıları yaşayan bazı kişiler için ayrıca avantaj sağlayabilir.

Ancak uygunluğu jinekolojik değerlendirme sonucunda belirlenmelidir.

Doğum Kontrol Hapı Kimler İçin Daha Uygun Olabilir?

Doğum kontrol hapı, günlük tablet kullanımını düzenli sürdürebilecek ve tıbbi açıdan hormonal yöntem kullanımına uygun kişilerde tercih edilebilir.

Özellikle:

• Rahim içine araç yerleştirilmesini istemeyenlerde,
• Kısa veya orta vadeli korunma isteyenlerde,
• Günlük ilaç kullanımını düzenli sürdürebilenlerde,
• Adet düzenlenmesine ihtiyaç bulunan bazı kişilerde,
• Adet sancısı veya bazı hormonal yakınmaları bulunan uygun hastalarda

değerlendirilebilir.

Ancak doğum kontrol hapının türü de önemlidir.

Östrojen içeren hapların uygun olmadığı durumlarda farklı hormonal yöntemler gündeme gelebilir.

Doğum Kontrol Hapı Adetleri Düzenler mi?

Kombine doğum kontrol hapları kullanılırken kanamalar daha düzenli hâle gelebilir.

Bazı kişilerde:

• Adet sancısı azalabilir,
• Kanama miktarı azalabilir,
• Kanama süresi kısalabilir.

Bununla birlikte hap kullanırken görülen aylık kanamanın doğal adet döngüsüyle tamamen aynı olmadığı bilinmelidir. Kombine hapların bir kısmında hormon içermeyen günlerde oluşan kanama “çekilme kanaması” olarak adlandırılır.

Hapların yalnızca adet düzenlemek amacıyla doktora danışmadan kullanılması uygun değildir.

Düzensiz adetlerin altında:

• Polikistik over sendromu,
• Tiroid hastalıkları,
• Prolaktin yüksekliği,
• Gebelik,
• Aşırı kilo değişiklikleri

gibi nedenler bulunabilir.

Öncelikle düzensizliğin nedeni araştırılmalıdır.

Hormonal Spiral Adetleri Keser mi?

Hormonal spiral rahim iç tabakasını incelttiği için adet miktarında belirgin azalma sağlayabilir.

İlk aylarda:

• Düzensiz kanama,
• Lekelenme,
• Sık aralıklarla hafif kanama

olabilir.

Zaman içerisinde kanamalar genellikle azalır.

Bazı kişilerde adet tamamen kesilebilir. Bu durum hormonal spiral kullanırken tek başına sağlık sorunu anlamına gelmez.

Hormonal spiral kullanırken oluşan adet kesilmesi menopoz anlamına da gelmez. Yumurtalık fonksiyonları devam edebilir.

Ancak yeni gelişen olağan dışı bir belirti veya gebelik şüphesi varsa doktor değerlendirmesi gerekir.

Bakırlı Spiral Adet Kanamasını Artırır mı?

Bakırlı spiral özellikle ilk aylarda:

• Adet kanamasını artırabilir,
• Adetin daha uzun sürmesine neden olabilir,
• Adet kramplarını belirginleştirebilir.

Bu nedenle zaten yoğun ve ağrılı adetleri bulunan kişilerde bakırlı spiral seçimi dikkatle değerlendirilmelidir.

Yoğun kanaması nedeniyle kansızlığı bulunan bir kişide başka korunma seçenekleri daha uygun olabilir.

Hormonsuz olması bakırlı spiralin önemli avantajıdır ancak yöntem seçiminde yalnızca “hormon içeriyor mu?” sorusuna bakmak yeterli değildir.

Hormonal Spiral ile Doğum Kontrol Hapının Hormonları Aynı mı?

Hayır.

Hormonal spiral genellikle levonorgestrel adı verilen bir progestini rahim içerisinde salgılar.

Kombine doğum kontrol haplarında ise genellikle:

• Östrojen,
• Progestin

birlikte bulunur.

Ayrıca yalnızca progestin içeren doğum kontrol hapları da vardır.

Hormonal spiralde hormonun önemli kısmı rahim çevresinde etki gösterir ancak bu, hormonun hiçbir şekilde kana geçmediği anlamına gelmez.

“Hormon içeren her doğum kontrol yöntemi vücutta aynı etkiyi oluşturur” düşüncesi doğru değildir.

Hormon türü, dozu ve uygulama şekli birbirinden farklıdır.

Migreni Olanlar Spiral mi Hap mı Kullanmalı?

Migren türü özellikle östrojen içeren doğum kontrol yöntemlerinin seçimi açısından önemlidir.

Özellikle aura ile birlikte seyreden migreni bulunan kişilerde östrojen içeren kombine hormonal yöntemler uygun olmayabilir.

Aura belirtileri arasında bazı kişilerde:

• Görmede ışık çakmaları,
• Görme alanında değişiklik,
• Uyuşma,
• Geçici nörolojik belirtiler

bulunabilir.

Migrenin yalnızca varlığı değil tipi de sorgulanmalıdır.

Bu nedenle migreni bulunan kişinin doğum kontrol hapına kendi başına başlamaması gerekir.

Bakırlı spiral veya yalnızca progestin içeren yöntemler gibi alternatifler sağlık durumuna göre değerlendirilebilir.

Sigara İçenler Doğum Kontrol Hapı Kullanabilir mi?

Sigara kullanımı özellikle östrojen içeren kombine doğum kontrol hapları açısından önemli bir risk faktörüdür.

Yaş, günlük sigara miktarı ve kişinin diğer damar hastalığı riskleri birlikte değerlendirilir.

Özellikle ileri yaş grubunda sigara kullanımı ile östrojen içeren doğum kontrol haplarının birlikte bulunması kalp-damar ve pıhtılaşma riskleri açısından önem taşır.

Bu nedenle sigara kullanımı doktordan gizlenmemelidir.

Hormon içermeyen bakırlı spiral veya bazı yalnızca progestin içeren yöntemler alternatif olarak değerlendirilebilir.

Ancak hangi yöntemin uygun olduğuna bireysel değerlendirmeyle karar verilmelidir.

Pıhtılaşma Riski Olanlarda Hangisi Daha Uygundur?

Daha önce damar tıkanıklığı veya akciğer embolisi geçiren ya da belirli pıhtılaşma sorunları bulunan kişilerde östrojen içeren doğum kontrol hapları uygun olmayabilir.

Değerlendirme sırasında özellikle:

• Daha önce pıhtı oluşumu,
• Ailede genç yaşta damar tıkanıklığı,
• Pıhtılaşma hastalığı,
• Uzun süre hareketsizlik,
• Büyük cerrahi operasyon,
• Bazı kronik hastalıklar

sorgulanabilir.

Bakırlı spiral östrojen veya progestin içermez.

Hormonal spiral ise östrojen içermez.

Ancak pıhtılaşma sorunu bulunan bir kişi için yönteme yalnızca bu bilgiye dayanılarak karar verilmemelidir. Kişisel tıbbi öykü ayrıntılı şekilde değerlendirilmelidir.

Emzirirken Spiral Kullanılabilir mi?

Uygun kişilere doğumdan sonra spiral uygulanabilir ve spiral emzirme döneminde de kullanılabilen yöntemler arasındadır.

Doğumdan hemen sonra veya ilerleyen haftalarda uygulama zamanının kendine özgü avantajları ve riskleri bulunmaktadır.

Örneğin doğumdan hemen sonra yerleştirilen spiralin kendiliğinden çıkma ihtimali, daha sonra takılan spirale kıyasla daha yüksek olabilir.

Bu nedenle doğum sonrası spiral zamanlaması doktorla birlikte planlanmalıdır.

Emzirirken Doğum Kontrol Hapı Kullanılır mı?

Emzirme döneminde hormonal korunma yöntemi seçimi doğumdan ne kadar zaman geçtiğine ve kullanılan hormon türüne göre yapılır.

Özellikle östrojen içeren kombine yöntemlere doğumdan hemen sonra başlanması her kişi için uygun değildir.

Yalnızca progestin içeren yöntemler bazı emziren kadınlarda değerlendirilebilir.

Doğum sonrası dönemde pıhtılaşma riskinin de geçici olarak yüksek olması nedeniyle doğum kontrol yöntemi mutlaka tıbbi değerlendirmeyle seçilmelidir.

Doğum Yapmamış Kadınlar Spiral Kullanabilir mi?

Evet. Daha önce doğum yapmamış olmak tek başına spiral kullanımına engel değildir.

Güncel tıbbi yaklaşımlarda uygun kişilere doğum yapmamış olsalar bile RİA uygulanabilir.

Spiralin yalnızca daha önce doğum yapmış kadınlara takılabileceği düşüncesi günümüzde geçerli değildir.

Ancak yerleştirme öncesinde:

• Gebelik ihtimali,
• Enfeksiyon riski,
• Rahim ve rahim ağzı değerlendirmesi,
• Tıbbi geçmiş

göz önünde bulundurulur.

Spiral Takılması Ağrılı mıdır?

Spiral yerleştirilirken hissedilen ağrı kişiden kişiye değişir.

Bazı kişiler hafif bir kramp hissederken bazı kişilerde daha belirgin ağrı oluşabilir.

İşlem sırasında rahim ağzından geçildiği için adet sancısına benzeyen kramp hissedilebilir.

Sonrasında da:

• Hafif kasık ağrısı,
• Kramp,
• Lekelenme

görülebilir.

Ağrı kontrolü için hangi yöntemin kullanılabileceği işlem öncesinde doktorla konuşulabilir.

Şiddetli veya giderek artan ağrı normal kabul edilmemeli ve kontrol edilmelidir.

Spiral Takıldıktan Sonra Nelere Dikkat Edilmelidir?

Spiral takıldıktan sonraki ilk günlerde hafif kramp ve lekelenme görülebilir.

Ancak:

• Şiddetli karın ağrısı,
• Yüksek ateş,
• Kötü kokulu vajinal akıntı,
• Yoğun kanama,
• Bayılma,
• Gebelik şüphesi

durumlarında doktor değerlendirmesi gerekir.

Spiralin rahimden kısmen veya tamamen çıkması nadiren görülebilir.

Spiral kullanırken yeni ve beklenmeyen bir değişiklik fark edildiğinde kontrol önerilir.

Spiral Varken Hamilelik Olur mu?

Spiral oldukça etkili olmasına rağmen hiçbir doğum kontrol yöntemi yüzde 100 değildir.

Hem bakırlı hem hormonal spiral kullananlarda ilk yıl gebelik olasılığı yüzde 1’in altındadır.

Spiral varken gebelik meydana gelirse erken dönemde kadın hastalıkları ve doğum değerlendirmesi gerekir.

Gebeliğin:

• Rahim içinde olup olmadığı,
• Spiralin konumu,
• Gebelik haftası

ultrasonla değerlendirilir.

Spiral kullanırken adet gecikmesi veya gebelik belirtileri ortaya çıkarsa gebelik testi yapılması uygun olabilir.

Spiral Dış Gebelik Yapar mı?

Spiral genel olarak gebelik ihtimalini çok güçlü biçimde azalttığı için dış gebeliğin toplam görülme riskini de azaltır.

Ancak nadiren spiral varken gebelik oluşursa bu gebeliğin yerleşim yerinin değerlendirilmesi önemlidir.

Tek taraflı şiddetli kasık ağrısı, bayılma veya olağan dışı kanama gibi belirtilerde acil değerlendirme gerekir.

Spiral Enfeksiyon Yapar mı?

Spiralin yıllarca rahimde kalmasının sürekli enfeksiyon oluşturduğu düşüncesi doğru değildir.

Enfeksiyon açısından özellikle spiral takıldığı sırada mevcut bir cinsel yolla bulaşan enfeksiyonun bulunması önemlidir.

Doktor kişinin risk durumuna göre gerekli değerlendirmeleri yapabilir.

Spiral takıldıktan sonra:

• Ateş,
• Kötü kokulu akıntı,
• Belirgin kasık ağrısı

gibi bulgular ortaya çıkarsa değerlendirme gerekir.

Doğum Kontrol Hapının Avantajları Nelerdir?

Doğum kontrol haplarının uygun kişilerde çeşitli avantajları vardır.

Bunlar arasında:

• Etkili ve geri dönüşümlü olması,
• Kullanmayı bırakmak için tıbbi işlem gerektirmemesi,
• Adetleri daha düzenli hâle getirebilmesi,
• Adet kanamasını azaltabilmesi,
• Adet sancısını hafifletebilmesi,
• Bazı hormonal sorunların tedavisinde kullanılabilmesi

yer alabilir.

Bazı doğum kontrol hapları akne, polikistik over sendromuna bağlı bazı belirtiler veya yoğun adet kanaması gibi durumlarda da hekim tarafından tedavi amacıyla kullanılabilir.

Ancak bu faydalar her hap ve her kişi için aynı değildir.

Doğum Kontrol Hapının Dezavantajları Nelerdir?

En belirgin dezavantajı düzenli kullanım gerektirmesidir.

Ayrıca kişiye ve kullanılan ilaca bağlı olarak:

• Ara kanama,
• Bulantı,
• Göğüs hassasiyeti,
• Baş ağrısı,
• Duygudurum değişiklikleri

gibi yan etkiler görülebilir.

Östrojen içeren hapların damar pıhtısı gibi nadir ancak ciddi riskleri bulunabilir.

Bu nedenle kişinin risk faktörleri değerlendirilmeden doğum kontrol hapına başlanması doğru değildir.

Spiral Kullanmanın Avantajları Nelerdir?

Spiralin en önemli avantajı uzun süreli ve kullanıcı hatasından büyük ölçüde bağımsız korunma sağlamasıdır.

Başlıca avantajları:

• Yüksek koruyuculuk,
• Uzun kullanım süresi,
• Günlük ilaç gerektirmemesi,
• İstenildiğinde çıkarılabilmesi,
• Çıkarıldıktan sonra doğurganlığın hızla geri dönmesi,
• Bakırlı seçenekte hormon bulunmaması,
• Hormonal spiralde adet kanamasının azalabilmesi.

Bu özellikler uzun süre gebelik düşünmeyen ancak kalıcı bir yöntem istemeyen kişiler açısından önemli olabilir.

Spiral Kullanmanın Dezavantajları Nelerdir?

Spiral de tamamen yan etkisiz bir yöntem değildir.

Olası dezavantajlar şunlardır:

• Yerleştirme işlemi gerektirmesi,
• İlk dönemde kramp veya lekelenme,
• Bakırlı spiralde yoğun adet olasılığı,
• Hormonal spiralde ilk aylarda düzensiz kanama,
• Nadiren spiralin rahimden çıkması,
• Çok nadiren yerleştirme sırasında rahim duvarında yaralanma.

ACOG, spiral yerleştirilmesi sırasında rahim duvarının delinmesinin nadir olduğunu bildirmektedir.

Uygun kişiye uygun yöntemin seçilmesi ve deneyimli sağlık personeli tarafından uygulanması önemlidir.

Spiral mi Hap mı Kilo Aldırır?

Doğum kontrol yöntemleri konusunda en sık sorulan sorulardan biri kilo alımıdır.

Kilo değişimini yalnızca kullanılan korunma yöntemine bağlamak her zaman doğru değildir.

Vücut ağırlığı;

• Beslenme,
• Aktivite düzeyi,
• Yaş,
• Uyku,
• Hormonal hastalıklar,
• Kullanılan diğer ilaçlar

gibi birçok faktörden etkilenebilir.

Bakırlı spiral hormon içermez.

Hormonal spiral ve doğum kontrol haplarının kilo üzerindeki etkisi kişiden kişiye değişebilir. Belirgin ve sürekli bir kilo değişimi yaşanırsa altında başka bir sağlık sorunu olup olmadığı da değerlendirilmelidir.

Spiral mi Hap mı Daha Çok Hormon İçerir?

Bakırlı spiralde hiç hormon bulunmaz.

Hormonal spiral rahim içinde progestin salgılar.

Kombine doğum kontrol haplarında östrojen ve progestin sistemik olarak kullanılır.

Bu nedenle “spiral hormonlu mu hormonsuz mu?” sorusunun yanıtı spiral türüne bağlıdır.

Hormon kullanmak istemeyen bir kişi için bakırlı spiral seçenek olabilir. Ancak yoğun adet problemi varsa hormonal yöntemlerin farklı avantajları bulunabilir.

Dolayısıyla hormon içermemesi tek başına bir yöntemi daha iyi veya daha sağlıklı hâle getirmez.

Spiral mi Hap mı Daha Kolay Kullanılır?

Günlük kullanım kolaylığı açısından spiral genellikle daha pratiktir.

Spiral takıldıktan sonra yıllarca günlük bir şey yapmak gerekmez.

Doğum kontrol hapında ise her gün tablet kullanılması gerekir.

Düzenli ilaç kullanmaya alışkın olan bir kişi için bu sorun olmayabilir.

Ancak sık seyahat eden, günlük rutinleri değişken olan veya ilaç almayı sıklıkla unutan kişilerde hapın gerçek hayattaki etkinliği azalabilir.

Bu nedenle kişinin yaşam tarzı yöntem seçiminde önemli bir faktördür.

Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlara Karşı Hangisi Korur?

Ne spiral ne de doğum kontrol hapı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma sağlar.

Dünya Sağlık Örgütü, prezervatifin hem gebelikten korunmaya katkı sağlayan hem de HIV dahil birçok cinsel yolla bulaşan enfeksiyona karşı koruma sağlayabilen temel yöntem olduğunu belirtmektedir.

Bu nedenle enfeksiyon riski bulunan ilişkilerde spiral veya hap kullanılıyor olsa bile prezervatif önemini korur.

Doğum kontrol yönteminin yüksek gebelik korumasına sahip olması enfeksiyonlardan korunduğu anlamına gelmez.

Spiral mi Hap mı? Kısa Karşılaştırma

Spiral:

• Uzun süreli koruma sağlar.
• Günlük kullanım gerektirmez.
• Gerçek hayatta oldukça yüksek etkinliğe sahiptir.
• Bakırlı ve hormonal seçenekleri vardır.
• Takılması ve çıkarılması için sağlık profesyoneli gerekir.
• Bakırlı türde adet kanaması artabilir.
• Hormonal türde adet miktarı azalabilir.

Doğum kontrol hapı:

• Günlük kullanım gerektirir.
• Düzenli kullanıldığında yüksek etkinliğe sahiptir.
• Kullanıcı hatasından spirale göre daha fazla etkilenir.
• Farklı hormon kombinasyonları vardır.
• Adet kanaması ve sancıları üzerinde olumlu etkileri olabilir.
• Kullanmayı bırakmak için işlem gerekmez.
• Bazı sağlık durumlarında özellikle östrojen içeren haplar uygun olmayabilir.

Hangi Durumlarda Spiral Ön Plana Çıkabilir?

Şu özelliklere sahip kişiler için spiral değerlendirmede öne çıkabilir:

• Yıllarca korunmak isteyen,
• Günlük hap kullanmak istemeyen,
• Sık sık ilaç unutan,
• Geri dönüşümlü bir yöntem isteyen,
• Bakırlı spiral tercih ederek hormon kullanmak istemeyen,
• Hormonal spiral kullanarak yoğun adet kanamasının azaltılmasını isteyen uygun kişiler.

Bununla birlikte aktif pelvik enfeksiyon, rahim yapısıyla ilgili bazı sorunlar veya açıklanamayan vajinal kanama gibi durumlar varsa önce ayrıntılı değerlendirme gerekebilir.

Hangi Durumlarda Hap Ön Plana Çıkabilir?

Hap şu durumlarda tercih edilebilir:

• Spiral istemeyen,
• Günlük tablet kullanımını düzenli sürdürebilen,
• Hormon kullanımına tıbbi engeli bulunmayan,
• Gebelikten korunmanın yanında adet düzenlemesine ihtiyaç duyan bazı kişiler,
• Kısa süreli veya kolay bırakılabilir bir yöntem isteyenler.

Ancak hap reçete edilmeden önce özellikle tansiyon, migren, sigara kullanımı, pıhtılaşma öyküsü ve kullanılan diğer ilaçlar değerlendirilmelidir.

Spiral Takılmadan Önce Hangi Değerlendirmeler Yapılır?

Spiral uygulamasından önce kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tıbbi öyküyü değerlendirir.

Gerekli durumlarda:

• Jinekolojik muayene,
• Gebelik testi,
• Ultrason,
• Enfeksiyon açısından değerlendirme,
• Rahim yapısının incelenmesi

yapılabilir.

Her hastaya aynı testlerin yapılması şart değildir.

Spiral yerleştirilmeden önce gebeliğin bulunmadığından makul ölçüde emin olunması önemlidir.

Doğum Kontrol Hapından Önce Hangi Kontroller Yapılır?

Özellikle kombine doğum kontrol hapı düşünülüyorsa tıbbi geçmiş değerlendirilmelidir.

Doktor şu konuları sorabilir:

• Yaş,
• Tansiyon,
• Sigara kullanımı,
• Migren,
• Damar tıkanıklığı öyküsü,
• Kalp-damar hastalıkları,
• Karaciğer hastalıkları,
• Kullanılan ilaçlar,
• Doğum ve emzirme durumu.

Her doğum kontrol hapı için kapsamlı kan testi yapılması şart değildir. Ancak tıbbi öyküde risk bulunursa ek tetkikler istenebilir.

Arkadaş veya aile bireyinin kullandığı hapın doktora danışılmadan kullanılması uygun değildir.

Spiral veya Hap Seçerken En Önemli Kriterler Nelerdir?

Doğum kontrol yöntemi seçimi kişiye özgü olmalıdır.

Karar verirken şu sorular değerlendirilebilir:

• Ne kadar süre gebelik istenmiyor?
• Her gün tablet kullanmak mümkün mü?
• Adetler yoğun mu?
• Adet sancıları fazla mı?
• Hormon kullanmak isteniyor mu?
• Migren bulunuyor mu?
• Sigara kullanılıyor mu?
• Pıhtılaşma problemi var mı?
• Emzirme dönemi söz konusu mu?
• Yakın zamanda gebelik planlanıyor mu?
• Kullanılan başka ilaçlar var mı?
• Rahim içine araç yerleştirilmesi konusunda kişinin tercihi nedir?

Bu soruların cevapları bir yöntemin diğerine göre daha uygun olup olmadığının belirlenmesine yardımcı olur.

“En İyi Doğum Kontrol Yöntemi” Var mı?

Herkes için tek bir “en iyi” doğum kontrol yöntemi yoktur.

Tıbbi açıdan en uygun yöntem:

• Etkili,
• Güvenli,
• Kişinin kullanabileceği,
• Kişinin tercihleriyle uyumlu,
• Sağlık koşullarına uygun

olan yöntemdir.

Örneğin günlük hap kullanmayı sürekli unutan biri için teorik olarak çok etkili bir doğum kontrol hapı pratikte yeterli korunma sağlayamayabilir.

Yoğun ve ağrılı adetleri olan bir kişi için ise bakırlı spiral en uygun seçenek olmayabilir.

Bu nedenle doğum kontrol danışmanlığında kişisel tercih en az tıbbi özellikler kadar önemlidir.

Amasya’da Spiral veya Doğum Kontrol Hapı Seçimi

Amasya’da doğum kontrol yöntemi seçerken kişinin yalnızca arkadaş veya internet tavsiyesine göre karar vermemesi önemlidir.

Amasya Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı değerlendirmesinde kişinin:

• Yaşı,
• Adet düzeni,
• Gebelik ve doğum geçmişi,
• Migren öyküsü,
• Sigara kullanımı,
• Tansiyonu,
• Pıhtılaşma riskleri,
• Kronik hastalıkları,
• Kullanılan ilaçlar,
• Gelecekteki gebelik planları

birlikte ele alınabilir.

Op. Dr. Kani Şengönül tarafından yapılacak kadın hastalıkları ve doğum değerlendirmesinde bakırlı spiral, hormonal spiral veya doğum kontrol hapının avantaj ve dezavantajları kişinin sağlık durumuna göre karşılaştırılabilir.

Bir yöntemden memnun kalınmaması durumunda da alternatif doğum kontrol seçenekleri değerlendirilebilir. Korunma yöntemi seçiminin kalıcı bir karar olması gerekmez.

Sık Sorulan Sorular

Spiral mi doğum kontrol hapı mı daha güvenilir?

Gerçek yaşam kullanımında spiral genellikle daha yüksek gebelikten korunma etkinliğine sahiptir. Hem hormonal hem bakırlı spirallerde ilk kullanım yılında gebelik oranı yüzde 1’in altındadır. Haplarda ise unutma ve kullanım hataları koruyuculuğu azaltabilir.

Spiral mi hap mı daha sağlıklıdır?

Herkes için daha sağlıklı olan tek bir yöntem yoktur. Bir kişinin sağlık durumuna uygun olan yöntem başka bir kişi için uygun olmayabilir. Migren, pıhtılaşma riski, adet özellikleri, sigara kullanımı ve kişisel tercihler birlikte değerlendirilmelidir.

Spiral kilo aldırır mı?

Bakırlı spiral hormon içermez. Hormonal spiral kullanan bazı kişiler kilo değişiklikleri bildirebilir ancak vücut ağırlığını birçok farklı faktör etkiler. Belirgin kilo değişikliklerinde yalnızca spirali sorumlu tutmadan diğer nedenler de araştırılmalıdır.

Doğum kontrol hapı kilo aldırır mı?

Hap kullanımında bazı kişiler kilo veya sıvı tutulumunda değişiklik fark edebilir. Ancak kilo değişiminin doğrudan yalnızca hap kullanımından kaynaklandığı her zaman söylenemez. Beslenme, aktivite ve diğer sağlık faktörleri de değerlendirilmelidir.

Doğum yapmamış kadınlara spiral takılır mı?

Evet. Doğum yapmamış olmak tek başına spiral kullanımına engel değildir. Güncel tıbbi rehberlerde uygun kişilerde daha önce doğum yapılmamış olsa da spiral kullanılabilir.

Spiral taktırmak ağrılı mıdır?

Ağrı düzeyi kişiden kişiye değişir. Yerleştirme sırasında adet sancısına benzeyen kramp hissedilebilir. İşlem sonrasında da kısa süreli kramp veya lekelenme görülebilir.

Spiral takıldıktan sonra adet kesilir mi?

Bakırlı spiral genellikle adeti kesmez; aksine bazı kişilerde kanamayı artırabilir. Hormonal spiral ise zamanla adet miktarını azaltabilir ve bazı kişilerde kanamanın tamamen kesilmesine neden olabilir.

Hormon kullanmak istemeyenler hangi yöntemi tercih edebilir?

Bakırlı spiral hormon içermeyen uzun etkili seçeneklerden biridir. Prezervatif gibi hormonal olmayan başka yöntemler de bulunur. Kişinin adet özellikleri ve sağlık durumu dikkate alınarak seçim yapılmalıdır.

Doğum kontrol hapını unutursam ne olur?

Koruyuculuğun etkilenip etkilenmeyeceği kullanılan hapın türüne ve kaç tabletin ne kadar süreyle unutulduğuna bağlıdır. Böyle bir durumda ürünün kullanım talimatı ve sağlık profesyonelinin önerisi takip edilmelidir.

Spiral çıkarılınca hemen hamile kalınabilir mi?

Evet. Spiral çıkarıldıktan sonra doğurganlık hızlı biçimde geri dönebilir. Uzun yıllar spiral kullanmış olmak gebelik için aynı süre boyunca beklemek gerektiği anlamına gelmez.

Doğum kontrol hapı bırakılınca hemen hamile kalınabilir mi?

Evet. Hap kesildikten sonra yumurtlama geri dönebilir ve gebelik meydana gelebilir. Bazı kişilerde adet döngüsünün eski düzenine dönmesi bir süre alabilir.

Spiral cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korur mu?

Hayır. Spiral cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaz. Enfeksiyon riski varsa prezervatif kullanımı önemlidir.

Doğum kontrol hapı cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korur mu?

Hayır. Hap gebelikten korunmak amacıyla kullanılır ancak HIV ve diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korumaz.

Yoğun adet görenlere hangi spiral daha uygun olabilir?

Hormonal spiral bazı kişilerde adet miktarını ve adet ağrısını azaltabilir. Bakırlı spiral ise özellikle ilk aylarda kanamayı artırabilir. Yoğun adetleri bulunan kişilerde kansızlık ve altta yatan nedenler değerlendirilerek yöntem seçilmelidir.

Migreni olanlar doğum kontrol hapı kullanabilir mi?

Migrenin türüne göre değişir. Özellikle auralı migreni bulunan kişilerde östrojen içeren kombine doğum kontrol yöntemleri uygun olmayabilir. Hap kullanmadan önce migren öyküsü doktora bildirilmelidir.

Spiral ile doğum kontrol hapı birlikte kullanılır mı?

Gebelikten korunma amacıyla genellikle iki yöntemin birlikte sürekli kullanılması gerekmez. Ancak bazı tıbbi durumların tedavisi için doktor farklı hormonal tedaviler önerebilir. Böyle bir kullanım yalnızca tıbbi değerlendirmeyle planlanmalıdır.